Αιμορροϊδοπάθεια

Τι είναι οι αιμορροΐδες

Οι αιμορροΐδες αποτελούν φυσιολογικούς ανατομικούς σχηματισμούς (πρωκτικά «μαξιλάρια») οι οποίοι εντοπίζονται στο ανώτερο μέρος του πρωκτικού σωλήνα. Ετυμολογικά η λέξη είναι σύνθετη και προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις αίμα και ροή, για να αποδώσουν ακριβώς το σύμπτωμα της απώλειας αίματος. Η αιμορροϊδική νόσος ως κλινική οντότητα είναι πανάρχαια και αναφέρεται ήδη από τους αρχαίους Αιγύπτιους, Έλληνες και Ρωμαίους. Σήμερα οι αιμορροΐδες θα ταλαιπωρήσουν σε κάποια φάση της ζωής τους το 20-30% του πληθυσμού, με αύξηση της συχνότητας τους με την πρόοδο της ηλικίας. Σε πληθυσμό ηλικίας άνω των 50 ετών η αιμορροϊδοπάθεια εμφανίζεται, με ποικίλη βέβαια βαρύτητα, σε ποσοστό μέχρι και 60%.

aimoroidopatheia-1

Ανατομικά χαρακτηριστικά

Ο πρωκτικός σωλήνας αγγειώνεται από το έσω και έξω αιμορροϊδικό πλέγμα. Αυτά προέρχονται από αρτηριακούς και φλεβικούς κλάδους ενώ οι αιμορροΐδες αποτελούν κιρσοειδείς διευρύνσεις του έσω ή/και του έξω αιμορροϊδικού πλέγματος. Το αιμορροϊδικό πλέγμα καθίσταται παθολογικό μετά από διάτασή του, λόγω υπερπλήρωσης αίματος. Οι αιμορροϊδικοί όζοι με την πάροδο του χρόνου μεγεθύνονται και κατά τη διάρκεια της αφόδευσης πιέζονται και διατείνονται περιφερικώς, προβάλλοντας άλλοτε σε άλλο βαθμό στον πρωκτικό σωλήνα.

aimoroidopatheia-2 aimoroidopatheia-3

Αίτια

Έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες για την ερμηνεία του παθογενετικού μηχανισμού των αιμορροΐδων και αυτό σημαίνει ότι η παθοφυσιολογία της νόσου είναι πολυπαραγοντική, ενώ προδιαθεσικοί παράγοντες της αιμορροϊδοπάθειας θεωρούνται:

  1. οι διαταραχές της λειτουργίας του εντέρου (διάρροια / δυσκοιλιότητα)
  2. η διατροφή (χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες)
  3. η νόσος της πυλαίας υπέρτασης
  4. η κύηση
  5. η καθιστική ζωή,  ορισμένα επαγγέλματα (οδηγός, πιλότος)
  6. οινόπνευμα, καρυκεύματα

Βαθμονόμηση

Οι αιμορροΐδες διακρίνονται σε τέσσερις βαθμούς με βάση την εξέλιξη και την εμφάνιση συμπτωμάτων:

  1. 1ου βαθμού: ορατές μόνο με το πρωκτοσκόπιο και ασυμπτωματικές
  2. 2ου βαθμού: προπίπτουν διά του πρωκτού κατά την αφόδευση αλλά ανατάσσονται αυτόματα
  3. 3ου βαθμού: προπίπτουν διά του πρωκτού κατά την αφόδευση αλλά ανατάσσονται με υποβοήθηση
  4. 4ουβαθμού: προπίπτουν μόνιμα και δεν ανατάσσονται

aimoroidopatheia-4

Συμπτώματα

Οι αιμορροϊδες είναι δυνατόν να διαδράμουν ασυμπτωματικά ή να προκαλούν συμπτώματα ήπια και ελαφρά μέχρι έντονα και θορυβώδη. Τα πλέον συνήθη συμπτώματα είναι η αιμορραγία κατά την αφόδευση και η πρόπτωση. Άλλα συχνά ενοχλήματα είναι ο κνησμός, το αίσθημα καύσου στον πρωκτό και η εμφάνιση μικρής αιμορραγικής ή βλεννώδους έκκρισης. Η αιμορραγία μπορεί να χαρακτηρίζεται από απλή εμφάνιση αίματος στο χαρτί υγείας ή γραμμωτή εμφάνιση αίματος επί των κοπράνων, μέχρι σπανιότατα μεγάλης μαζικής αιμορραγίας. Η εμφάνιση οξέος ισχυρού άλγους υποδηλώνει την εμφάνιση επιπλοκών, όπως η οξεία θρόμβωση, η φλεγμονή, ο στραγγαλισμός ή το έμφρακτο.

Επιπλοκές

Οι αιμορροΐδες είναι δυνατόν να παρουσιάσουν τις παρακάτω επιπλοκές, αναλόγως και του βαθμού βαρύτητάς τους :

Αιμορραγία: η πλέον συχνότερη επιπλοκή και ο σημαντικότερος λόγος που οδηγεί τον ασθενή στο γιατρό. Το αίμα συνήθως εμφανίζεται στο τέλος της κένωσης, είναι ζωηρό ερυθρό και χωρίς θρόμβους, ενώ πολύ σπάνια συνοδεύεται από σοβαρή αναιμία.

Πρόπτωση βλεννογόνου: εμφανίζεται συχνά, συνοδεύεται από οίδημα και μπορεί να λάβει μεγάλες διαστάσεις.

Θρόμβωση: είναι συχνότερη στο εξωτερικό αιμορροϊδικό πλέγμα και συνοδεύεται από ισχυρό άλγος και σπασμό του σφιγκτήρα. Μπορεί να είναι εντοπισμένη ή να καταλαμβάνει όλη την περιφέρεια του πρωκτού. Σε ακραίες καταστάσεις αναπτύσσεται νέκρωση του βλεννογόνου, επιμόλυνση του θρόμβου και απόστημα.

aimoroidopatheia-5

aimoroidopatheia-6

Θεραπεία

Σε πολλούς ασθενείς δεν απαιτείται ειδική θεραπεία. Αρκεί η καλή υγιεινή της πρωκτικής περιοχής και η ρύθμιση των κενώσεων. Η υγιεινή της πρωκτικής και περιπρωκτικής χώρας περιλαμβάνει έκπλυση με άφθονο χλιαρό νερό χωρίς τη χρήση σαπουνιού και αποφυγή του χαρτιού υγείας. Η ρύθμιση των κενώσεων επιτυγχάνεται με την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες και άφθονων υγρών ή και με την προσθήκη υπακτικών (αύξηση όγκου κοπράνων), ώστε ο ασθενής να έχει μία ή δύο σχηματισμένες μαλθακές κενώσεις την ημέρα. Η χρησιμοποίηση διαφόρων αλοιφών με τοπικά αναλγητικά (ξυλοκαϊνη) ή με πρόσμιξη κορτιζόνης βοηθούν στον έλεγχο των τοπικών συμπτωμάτων.

Ασθενείς με ενοχλήματα που επιμένουν παρά τα συντηρητικά μέσα, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με πλέον δραστικό (παρεμβατικό ή χειρουργικό) τρόπο. Σε κάθε πάντως περίπτωση ο θεράπων χειρουργός είναι αυτός που θα αποφασίσει για το πλάνο θεραπευτικής αντιμετώπισης, με βασική προϋπόθεση τον αποκλεισμό υψηλότερης εστίας αιμορραγίας στο παχύ έντερο. Αυτό επιτυγχάνεται με τη λήψη σωστού ιστορικού, την κλινική εξέταση (επισκόπηση, δακτυλική εξέταση), την ορθοσιγμοειδοσκόπηση και αν κριθεί απαραίτητο την ολική κολονοσκόπηση ή/και το βαριούχο υποκλυσμό.

Μία από τις παλαιότερες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η διαστολή του πρωκτού με την τοποθέτηση 6-8 δακτύλων του χειρουργού και τον ασθενή υπό νάρκωση (τεχνική Lord). Λόγω του σοβαρού κινδύνου ακράτειας και των συχνών υποτροπών της νόσου, η μέθοδος αυτή έχει καταδικαστεί ως ακατάλληλη και επικίνδυνη από τους περισσότερους ειδικούς χειρουργούς του ορθοπρωκτικού σωλήνα.

Μια πλειάδα επεμβατικών τεχνικών έχουν εφαρμοστεί και έχουν προσφέρει βοήθεια στη χειρουργική επίλυση του προβλήματος της αιμορροϊδοπάθειας. Η σκληροθεραπεία, οι ελαστικοί δακτύλιοι (τεχνική Baron), η φωτοπηξία, η «ανοικτή» αιμορροϊδεκτομή (τεχνική MilliganMorgan), η «κλειστή» αιμορροϊδεκτομή (τεχνική Ferguson), είναι ονομαστικά κάποιες από αυτές. Το υπαρκτό ενδεχόμενο υποτροπής αλλά και επιπλοκών, ο μετεγχειρητικός πόνος και η πληρέστερη κατανόηση της αιτιοπαθογένειας της αιμορροϊδικής νόσου οδήγησαν στην ανάπτυξη μοντέρνων και ασφαλέστερων τεχνικών για την οριστική επίλυση της αιμορροϊδοπάθειας:

  • Τεχνική Longo. Πρόκειται για μία τεχνική σύμφωνα με την οποία οι αιμορροΐδες δεν αφαιρούνται, αλλά με την χρήση ειδικού αυτόματου συρραπτικού εργαλείου αφαιρείται κυκλικά τμήμα βλεννογόνιου και υποβλεννογόνιου ιστού που βρίσκεται πάνω από τους αιμορροϊδικούς όζους. Με τον τρόπο αυτό διακόπτεται η αιματική ροή των αιμορροΐδων ενώ ταυτόχρονα έλκονται προς το επάνω, δηλαδή εντός του πρωκτού.

aimoroidopatheia-7

  • THD (Transanal Hemorrhoidal Dearterialization) ή HAL. Πρόκειται για μοντέρνα ελάχιστα επεμβατική και ανώδυνη μέθοδο κατά την οποία εκτελείται καθοδηγούμενη με υπέρηχο απολίνωση των αιμορροϊδικών αρτηριών (THD). Με την χρήση ειδικού πρωκτοσκοπικού εργαλείου επάνω στο οποίο είναι ενσωματωμένη συσκευή υπερήχου Doppler εντοπίζονται οι αιμορροϊδικές αρτηρίες και στην συνέχει απολινώνονται με τη βοήθεια ειδικών ραμμάτων. Με τον τρόπο αυτό διακόπτεται η κυκλοφορία του αίματος στις αιμορροΐδες οι οποίες ατροφούν και συρρικνώνονται.

aimoroidopatheia-8

  • Υπερηχητική αιμορροϊδεκτομή (Harmonic Scalpel Hemorrhoidectomy HSH). Πρόκειται για σύγχρονη αναίμακτη μέθοδος η οποία εκτελείται με την χρήση ενός τεχνολογικά προηγμένου χειρουργικού εργαλείου το οποίο ονομάζεται ψαλίδι υπερήχων (ultra sound scissor). Με την μέθοδο της υπερηχητικής αιμορροϊδεκτομής, οι παθολογικοί αιμορροϊδικοί όζοι συλλαμβάνονται, κόβονται και αφαιρούνται τελείως αναίμακτα και χωρίς να προκαλείται βλάβη στους γύρο υγιείς ιστούς. Μετά την αφαίρεση του παθολογικού όζου, ο βλεννογόνος του ορθού συρράπτεται.